İneğe antibiyotik yapıldı, tedavi bitti, hayvan toparladı. Şimdi soru şu: bu sütü tanka ne zaman koyabilirsiniz, bu hayvanı ne zaman kestirebilirsiniz. Cevap ilacın kutusunda ve reçetenizde yazar; adı bekleme süresi ya da arınma süresidir. Bu yazı, o süreyi nasıl okuyacağınızı ve nasıl sayacağınızı anlatır.
Arınma süresi nedir
Bir ilaç hayvanın vücuduna girdiğinde hemen kaybolmaz; kanda, sütte ve dokularda bir süre kalır. Arınma süresi, son ilaç uygulamasından itibaren sütün insan tüketimine verilebilmesi ya da hayvanın kesime gönderilebilmesi için beklenmesi gereken süredir. Bu sürenin sonunda ilaç kalıntısı izin verilen sınırın altına iner.
Süre ilaca göre değişir. Aynı hastalık için kullanılan iki farklı antibiyotiğin süt için bekleme süresi birbirinden çok farklı olabilir; birinde birkaç sağım, ötekinde bir haftadan uzun. Meme içi tüpler, enjeksiyonlar, ağızdan verilen ilaçlar ve parazit ilaçları hepsi kendi süresini taşır. “Antibiyotik verdim, üç gün beklerim” diye genel bir kural yoktur.
Süreyi nereden öğrenirsiniz
Üç yer vardır ve üçü de aynı şeyi söylemelidir:
- İlacın prospektüsü ve kutusu. Süt için ve et için ayrı ayrı yazar; genellikle gün ya da sağım sayısı olarak.
- Veterinerinizin reçetesi. Veteriner ilacı prospektüsteki dozdan farklı bir dozda ya da farklı bir hayvan türünde kullandıysa bekleme süresini de kendisi belirler ve bu süre prospektüstekinden uzundur. Reçetedeki süre esastır.
- Veterinerinizin kendisi. Şüpheye düştüğünüzde, tedavi bittikten sonra bile, tek bir telefonla teyit alın.
Kutusu atılmış, reçetesi elde olmayan bir ilaç için “hatırladığım kadarıyla” hesap yapmayın. Hangi ilacın, hangi tarihte, hangi hayvana yapıldığını her seferinde yazın.
Süt için hesap nasıl yapılır
Süre son uygulamadan itibaren sayılır, ilk uygulamadan değil. Üç gün üst üste enjeksiyon yapılan bir inekte sayım üçüncü günün enjeksiyonundan sonra başlar.
Örnek: son enjeksiyon pazartesi akşamı yapıldı ve prospektüs süt için 4 gün yazıyor. Pazartesi akşamından itibaren dört tam gün beklersiniz; cuma akşam sağımı ilk temiz sağımdır. Süre sağım sayısı olarak verilmişse sağımları sayın; günde iki sağım yapıyorsanız 8 sağım 4 güne karşılık gelir.
Bu süre boyunca sağılan sütü tanka koymayın, komşuya vermeyin, satmayın. Süt toplama merkezleri kalıntı testi yapar; kalıntılı tek bir ineğin sütü bütün tankı bozar ve o tankın bedeli sizden istenebilir. Bekleme süresindeki sütün buzağıya verilip verilmeyeceğini veterinerinize sorun; her ilaç için cevap aynı değildir.
Kuru dönem tüpleri ayrı bir başlıktır. Bu ilaçların hem asgari bir kuru dönem süresi hem de doğum sonrası bekleme süresi vardır. İnek beklenenden erken doğurursa doğum sonrası bekleme süresi uzar; hesabı prospektüse göre yeniden yapın.
Et için hesap ve satış
Et için bekleme süresi süt için olandan genellikle daha uzundur; kimi ilaçlarda haftalarla ölçülür. Süre dolmadan hayvanı kesime göndermek ya da kesim için satmak yasaktır. Kesimhanede kalıntı çıkarsa karkas imha edilir ve sorumluluk sizdedir.
Tedavi gören bir hayvanı satmayı düşünüyorsanız et için bekleme süresinin bittiği tarihi hesaplayıp o günden önce pazara çıkarmayın. Alıcıya hayvanın son ne zaman ilaç aldığını söyleyin; bu bilgi hem yükümlülüğünüz hem de sonraki alışverişinizin güvencesidir. Kesime giden hayvan için ilaç geçmişi sorulabilir; kaydınız hazır olsun.
Kaydı tutmak neden şart
Bekleme süresi bir tarih işidir ve tarihler unutulur. On ineklik bir sürüde üç hayvan farklı ilaçlarla tedavi görüyorsa hangi ineğin sütünün hangi sabah temiz olduğunu akılda tutmak mümkün değildir. Her uygulamada şunları yazın:
- Hayvanın adı ve küpe numarası.
- İlacın adı, dozu ve veriliş yolu.
- Uygulama tarihi ve saati; son uygulamayı ayrıca işaretleyin.
- Süt için ve et için bekleme süresinin bittiği tarih.
- İlacı yazan veteriner.
Bu kayıt ayrıca veterinerinize bir sonraki tedavide yol gösterir; hangi ilacın bu hayvanda işe yaradığını görür. Aşı takvimini de aynı deftere yazmanızı öneririz; nasıl kurulacağını şap aşısı takvimi yazısında anlattık.
ALSE ile
İlacı ve son uygulama tarihini yazdığınızda ALSE süt ve et için bekleme süresinin bittiği günleri hayvanın kartına işler ve o gün gelmeden bildirim gönderir; hangi ineğin sütünün bu sabah tanka girebileceğini kartından görürsünüz. Uygulama çıktığı gün haberiniz olsun; bekleme listesine katılın.